Kelahiran bayi anda merupakan detik gembira untuk diraikan bersama keluarga dan rakan-rakan. Namun begitu, sistem imun bayi yang baru lahir masih dalam proses berkembang. Atas sebab ini, vaksinasi adalah amat penting pada tahun-tahun terawal ini — ia merupakan cara anda dan doktor melindungi anak anda sementara sistem pertahanan badan mereka berkembang sepenuhnya.
Kenapa Bayi Anda Memerlukan Vaksin
Kanak-kanak mempunyai sistem imun yang terdedah dan masih belum matang. Ini bermakna mereka lebih berisiko dijangkiti jangkitan yang serius berbanding dengan orang dewasa. Vaksin berfungsi dengan memasukkan bentuk virus atau bakteria yang dilemahkan atau tidak aktif ke dalam badan. Ini merangsang sistem imun untuk menghasilkan antibodi yang mampu menentang jangkitan sebenar jika terdedah kepadanya kelak.
Vaksinasi bukan sahaja melindungi kanak-kanak secara individu, malah turut menyumbang kepada keimunan kelompok (herd immunity). Apabila sebahagian besar komuniti telah divaksinasi, ia mewujudkan benteng yang menyukarkan penyakit daripada merebak. Perlindungan tidak langsung ini amat penting bagi kanak-kanak yang berisiko dan tidak boleh divaksinasi atas sebab kesihatan, atau yang masih terlalu muda untuk menerima vaksin tertentu. Perkara ini menjadi lebih penting apabila anak anda mula memasuki tadika, di mana pendedahan kepada persekitaran luar boleh menyebabkan mereka lebih kerap jatuh sakit.
Penyakit yang Diberi Vaksin oleh Program Imunisasi Kebangsaan (PIK)
Kekal berpengetahuan tentang penyakit yang boleh menjejaskan anak anda dan rakan-rakan sebaya mereka adalah penting untuk sentiasa waspada terhadap kesihatan mereka. Di Malaysia, adalah perkara biasa untuk memantau penyakit-penyakit khusus ini, dan banyak klinik mempunyai sumber untuk membantu ibu bapa melindungi anak mereka, termasuk Klinik Azurose.
Berikut adalah perlindungan yang diberikan oleh setiap vaksin dalam jadual imunisasi untuk anak anda:
Tuberculosis (TB)
Jangkitan bakteria yang paling kerap menjejaskan paru-paru tetapi boleh merebak ke otak, tulang belakang, buah pinggang, dan organ lain. Ia amat berbahaya kepada bayi.
Hepatitis B
Jangkitan pada hati disebabkan oleh virus Hepatitis B. Jika badan tidak mampu menentang virus ini, ia boleh membawa kepada kerosakan hati jangka panjang, sirosis (parut pada hati), kanser hati, dan lain-lain.
Difteria
Penyakit berjangkit disebabkan oleh bakteria yang boleh hinggap dan hidup di dalam mulut serta tekak anak anda. Difteria boleh menyebabkan kesukaran bernafas, kelumpuhan, dan kegagalan jantung.
Kancing Gigi (Tetanus)
Juga dikenali sebagai lockjaw, disebabkan oleh toksin bakteria yang menyerang sistem saraf badan, seterusnya menyebabkan kekakuan dan ketegangan otot yang menyakitkan di seluruh badan.
Pertussis / Batuk Kokol
Sangat mudah berjangkit, diiringi batuk yang teruk dan berpanjangan sehingga menyukarkan anak anda untuk bernafas. Ia kerap dijelaskan sebagai siri batuk yang pantas diikuti oleh bunyi nada tinggi “whoop”. Ini boleh menyebabkan kekurangan oksigen, dehidrasi, dan juga sawan.
Poliomielitis (polio)
Penyakit virus berjangkit yang tidak boleh diubati dan menyerang sistem saraf. Bentuk penyakit yang teruk ini boleh menyebabkan kelemahan mengejut atau kelumpuhan pada satu atau lebih anggota badan.
Haemophilus influenzae jenis b (Hib)
Jangkitan serius yang terutamanya menjejaskan kanak-kanak di bawah umur 5 tahun. Ia biasanya boleh menyebabkan meningitis (radang membran otak), pneumonia menerusi jangkitan paru-paru, dan pembengkakan epiglotis (lipatan tisu di belakang lidah yang boleh menyumbat laluan udara).
Ensefalitis Jepun
Jangkitan pada otak disebabkan oleh virus JE. Kanak-kanak yang mengidap simptom JE lebih berisiko mengalami komplikasi yang boleh membawa kepada kerosakan otak kekal, masalah pembelajaran, dan sebagainya. Hanya penduduk di Sarawak yang menerima vaksinasi ini.
Penyakit Pneumokokal
Disebabkan oleh bakteria Streptococcus pneumoniae, yang membawa kepada pneumonia, meningitis, dan jangkitan telinga.
Campak
Sangat mudah berjangkit, menyebabkan demam, ruam, dan batuk, diiringi potensi komplikasi serius termasuk pneumonia dan pembengkakan otak. Dos awal campak tambahan diberikan di Sabah, mendahului jadual rutin MMR, disebabkan risiko campak tempatan.
Beguk / Mumps
Beguk menyebabkan pembengkakan pada kelenjar air liur (pipi) dan demam. Walaupun biasanya ringan, beguk boleh membawa kepada komplikasi seperti keradangan buah zakar pada lelaki dan ovari pada wanita, pekak, serta meningitis.
Rubella (German measles)
Boleh menyebabkan ruam ringan, demam, dan kesakitan sendi. Dalam sesetengah kes, rubella boleh menyebabkan kecacatan kelahiran yang serius jika wanita hamil dijangkiti penyakit ini.
Human papillomavirus (HPV)
Jangkitan seksual (STI) yang paling biasa. Strain HPV tertentu boleh menyebabkan kanser serviks, iaitu kanser ketiga paling biasa dalam kalangan wanita di seluruh dunia. Vaksin ini diberikan kemudian, sekitar umur 13 tahun.
Program Imunisasi Kebangsaan (PIK) Malaysia
Program Imunisasi Kebangsaan Malaysia dikendalikan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) dan telah melindungi kanak-kanak sejak tahun 1950-an. Setiap vaksin dalam jadual ini disediakan secara percuma untuk kanak-kanak warganegara Malaysia di klinik kesihatan dan hospital kerajaan. Anda hanya perlu membayar sekiranya memilih untuk ke klinik swasta atau mengambil vaksin di luar program standard.
Dos anak anda akan direkodkan di dalam buku rekod kesihatan mereka (“Buku Rekod Kesihatan” / buku pink atau biru). Bawa buku ini pada setiap kunjungan dan simpan dengan selamat, kerana pihak klinik dan sekolah akan merujuknya selama bertahun-tahun.
Jadual Vaksin Bayi Baharu Lahir Anda
Juga dikenali sebagai jadual Program Imunisasi Kebangsaan, ia merupakan garis masa vaksinasi yang direka khas untuk memaksimumkan perlindungan yang diterima oleh anak anda dan mengelakkan sela masa (downtime) di antara suntikan.
Berikut ialah pecahan jadual vaksinasi yang disyorkan untuk bayi baharu lahir di Malaysia:
Semasa Lahir:
Anak anda akan menerima satu dos vaksin BCG untuk melindungi daripada penyakit batuk kering (tibi), serta satu suntikan imunisasi Hepatitis B.
Pada Usia 2 Bulan:
Sekitar usia dua bulan, anak anda akan memulakan siri dos Vaksin Heksavalen (Hexavalent Vaccine / Infanrix-hexa). Vaksin gabungan enam-dalam-satu yang berkesan ini melindungi daripada difteria, tetanus, batuk kokol (pertussis), hepatitis B, poliomielitis (polio), dan Haemophilus influenzae jenis b (Hib). Ini merupakan dos pertama daripada siri tiga dos, di mana dos seterusnya diberikan pada bulan ke-3 dan bulan ke-5.
Pada Usia 4 Bulan:
Anak anda akan menerima dos Vaksin Konjugat Pneumokokal (Pneumococcal Conjugate Vaccine – PCV). Vaksin ini melindungi daripada penyakit pneumokokal, yang boleh menyebabkan pneumonia (radang paru-paru), meningitis, dan jangkitan telinga. Ini merupakan dos pertama daripada siri dua dos utama.
Pada Usia 9 Bulan:
Ini adalah waktu anda memulakan siri dua dos vaksin MMR yang melindungi anak anda daripada penyakit campak (measles), beguk (mumps), dan rubella. Dos seterusnya akan diberikan pada bulan ke-12.
Vaksin Tambahan yang Boleh Didapati di Klinik Azurose
Sesetengah vaksin bukanlah sebahagian daripada jadual kebangsaan, tetapi disyorkan oleh ramai pakar kanak-kanak dan boleh didapati di klinik swasta, termasuk Klinik Azurose:
- Vaksin Rotavirus (Oral): Melindungi daripada rotavirus, yang merupakan punca biasa cirit-birit teruk dan muntah-muntah dalam kalangan kanak-kanak kecil. Diberikan secara titisan mulut sebanyak 2–3 dos bergantung pada jenama, biasanya bermula sekitar usia 6 minggu.
- Vaksin Influenza: Disyorkan setiap tahun bermula dari usia 6 bulan dan ke atas, terutamanya bagi kanak-kanak yang mempunyai masalah kesihatan tertentu.
- Vaksin Varicella (Cacar Air / Chickenpox): Melindungi daripada penyakit yang sangat mudah berjangkit; biasanya diberikan bermula dari usia 12 bulan.
- Vaksin Meningokokal (Meningococcal): Boleh disyorkan berdasarkan umur anak anda, pelan perjalanan, atau faktor risiko lain.
- Vaksin Hepatitis A: Wajar dipertimbangkan bagi sesetengah keluarga, terutamanya sebelum melakukan perjalanan ke luar negara.
Tanyakan kepada doktor kami vaksin mana yang sesuai untuk anak anda.
Perkara yang Boleh Dijangkakan Selepas Vaksinasi
Kesan sampingan ringan adalah perkara biasa dan merupakan tanda normal bahawa sistem imun sedang bertindak balas. Ia biasanya reda dalam masa satu atau dua hari:
- Demam ringan
- Rasa sakit, kemerahan, atau bengkak ringan pada tempat suntikan
- Meragam, mengantuk, atau kurang selera makan
Anda boleh memberikan lebih perhatian, susuan, atau belai penuh kasih sayang, memakaikan pakaian yang nipis dan selesa pada bayi anda, serta berbincang dengan doktor mengenai ubat demam yang sesuai jika perlu. Dapatkan bantuan perubatan dengan segera sekiranya bayi anda mengalami demam tinggi, kelihatan sangat tidak sihat, sukar bernafas, atau mengalami pembengkakan yang melarat di luar kawasan suntikan.
Bila Vaksinasi Perlu Ditangguhkan?
Tangguhkan vaksinasi yang dijadualkan sekiranya bayi anda sedang mengalami demam tinggi atau secara jelas tidak sihat. Biarkan mereka pulih sepenuhnya terlebih dahulu supaya sistem imun mereka tidak menanggung bebanan tambahan.
Jika anak anda pernah mengalami tindak balas yang teruk terhadap vaksin sebelum ini, mempunyai sistem imun yang lemah, atau mempunyai sebarang penyakit kronik, berbincanglah dengan doktor sebelum dos seterusnya diberikan. Mereka boleh menasihati sama ada sebarang pelarasan jadual perlu dilakukan. Walau bagaimanapun, batuk atau selsema ringan tanpa demam umumnya bukanlah alasan untuk menangguhkan vaksinasi.
Bagaimana Jika Tertinggal Dos?
Jangan panik, dos yang terlepas atau tertangguh adalah perkara biasa, dan anak anda hampir tidak perlu memulakan semula siri vaksin dari awal. Bawa buku rekod kesihatan anak anda ke Klinik Kesihatan atau klinik swasta secepat mungkin; doktor akan menyemak semula vaksin yang telah diberikan dan merangka pelan susulan (catch-up plan) berdasarkan umur anak anda.
Vaksinasi merupakan salah satu cara paling berkesan untuk melindungi kesihatan anak anda. Dengan mematuhi jadual yang disyorkan, anda memberikan peluang terbaik kepada bayi baru lahir anda untuk membesar secara sihat dan kuat. Ingatlah bahawa vaksin ini bukan sahaja melindungi anak anda, malah turut membantu mencegah penyebaran penyakit dalam komuniti.
Jika anda sedang mencari klinik yang boleh dipercayai untuk memvaksinasi anak anda dan memantau jadual mereka, kunjungi Klinik Azurose di Cheras. Kami sedia membantu ibu bapa baharu dalam perjalanan memastikan keselamatan anak mereka serta memberikan semua maklumat yang perlu anda ketahui. Buat janji temuan anda hari ini!
